Teatr i postęp

panel według pomysłu Jana Ciechowicza i Joanny Puzyny

(16-17 kwietnia 2008)

Nowoczesny sposób istnienia polega na kompulsywnym, obsesyjnym zmienianiu: na zaprzeczaniu temu, co „jedynie jest”, w imię tego, co mogłoby, a więc powinno, zająć jego miejsce.

Zygmunt Bauman, Życie na przemiał

    Trudno wyobrazić sobie współczesny teatr europejski bez wizji wielkiego Antonina Artauda – nigdy nieurzeczywistnionej, uwięzionej w poetyckiej metaforyce, ale właśnie przez tę swoją niejasność i niepełność inspirującej kolejne pokolenia twórców, którzy wyprowadzali z niej niezwykle zróżnicowane strategie artystyczne. Jak podpowiada Zygmunt Bauman, nowoczesna historia jest bowiem przede wszystkim historią projektowania; a zarazem jest cmentarzyskiem dla wciąż tworzonych i odrzucanych projektów, obarczonych krótką i często skandaliczną „biografią”. Projekt, idea, koncepcja wydają się dominować również we współczesnym teatrze, zobligowanym do nieustannego wysiłku redefiniowania swojego miejsca w społeczeństwie.

    Na przełomie XX i XXI wieku, w obliczu „przyśpieszenia” rzeczywistości, prawdziwym wyzwaniem stały się dla teatru nowe media. Przemiany zachodzące we współczesnej kulturze, także w obszarze teatru, pod wpływem ekspansji technologii digitalnych, są na tyle istotne, że można je postrzegać w kategoriach prawdziwej rewolucji. Takie terminy, jak interaktywność, wirtualność, sztuka w Sieci, Digital Art czy Net Art stały się w pewnych kręgach niezwykle popularne, wręcz nadużywane, pozostając jednocześnie przedmiotem licznych spekulacji, także na gruncie teoretycznym. Panel pod hasłem „Teatr i postęp” poruszy rozmaite aspekty dzieła teatralnego, które wkroczyło w cyfrowy wymiar. Wielokierunkowe oddziaływanie nowoczesnych technologii na sztukę teatru nie tylko generuje nowe zjawiska estetyczne, lecz także przełamuje tradycyjny paradygmat komunikacyjny przez naruszenie dotychczasowego pojęcia reprezentacji. Z tego rozpoznania wyrasta zasadniczy temat dyskusji, obejmującej rozmaite warianty przekraczania teatru definiowanego przez tradycyjną kategorię mimesis oraz jego ewoluowania w kierunku „aktów performatywnych”. Dopełnią ją – widziane z wielu perspektyw – projekty teatru przyszłości.

Część 1. (16 kwietnia)

Ucieczka z teatru? Między fikcją a realnością

moderator – Jan Ciechowicz

• Teatr w dobie przyśpieszenia – Joanna Puzyna (UG)
• Teatr i nowe media – Bartosz Frąckowiak
• Jaka rzeczywistość? Problem reprezentacji we współczesnym teatrze – Beata Guczalska (PWST Kraków)
• Big Brother w teatrze Franka Castorfa – Anna R. Burzyńska („Didaskalia” / UJ)
• Procesy performatywne – Tomasz Kubikowski (AT Warszawa) 

Część 2. (17 kwietnia)

Co dalej? (z teatrem)

moderatorka – Joanna Puzyna

• Teatr XXI wieku w perspektywie antropologicznej – Joanna Puzyna (UG)
• Od maszyny do cyborga (modele teatralnego futuryzmu) – Tomasz Kireńczuk („Didaskalia” / UJ)
• Nowe technologie w teatrze lalek – Henryk Jurkowski (AT Warszawa)
• Teatr w komputerze – Jan Ciechowicz (UG)
• Teatr online – Tomasz Kubikowski (AT Warszawa)